Gotska Bosna

Sandžak je geografski prostor koji je u prošlosti bio veoma privlačan za sve narode s obzirom da je bio pogodan za otadasnji način života,prvenstveno za stočarsko privređivanje .Na teritoriji Sandžaka boravili su mnogi narodi:Iliri,Kelti,Goti,Vlasi,Sloveni su registrovana plemena a postoje i ona koja ostaše još nepotvrđena u toponomastici.Sandžak je poznata regija preko čije teritorije su prolazili stari putevi,ovdje su se dodirivale i granice velikih carstava,dešavali sukobi od historijskog značaja a cvijetala je i plemenska kultura najstarijih naroda i civilizacija.Svaka plemenska zajednica,pa i ona u « prolazu » su ostavili svoj trag:u onomastici,u sakralnoj kulturi,u gradilačkoj kulturi,u lingvistici i preslojavanju antroponimije.Posebno su utemeljeni u lingvističkim supstratima Sandžaka, a prvenstveno u onomastičkim strukturama i njihovoj semantici,i fonološkum i morfološkim likovima današnje onomastičke kulture.Šta se može reći povodom svega navedenog?Današnji aheolozi,geografi i historičari svoja istraživanja obavljaju samo površno.Svako istraživanje i analiza ide samo do Nemanjića a za osudu je što se njima čak dopisuje ono što nikada njihovo nije bilo.Svjedoci toga smo i izjave koje su davane na lokalitetu Pružanj.Iskopavanje ilirske gomile i pripisivanje svega onoga što je nađeno jednom od ilirskih plemena.Cak se ide dotle da se prikriva javnosti šta je to nađeno na toj lokaciji.Postoji prisutnost mnogih hiperbola,falsifikata,toponomastike i antoponimije.Zamgljivanju mnogih arheološki nalaza doprinose i mnogi bošnjački historičari,geografi,kao i svi drugi kojima nije stalo do istine.Ova toponomasticka elaboracija pokušava da lingvistički i historijski objasni neke relevantne toponime i njihova analiza je vezana za Kelte i Gote koji su neosporno ostavili trag na teritoriji Sandžaka.Do sada su ovi toponimi objašnjavani kao dio narodne etimologije temeljene na laičkim i proizvoljnim izmišljanjima pojedinaca.I kao što sam u svojoj studiji Bogomili Sandžaka naučno demantovao postojanje (grckog groblja..itd) tako i u ovoj elaboraciji pokušavam dati bar zrno istine i tako otkriti do sada namjerno zaobilažene ,naučnim istraživanjima, toponime.Osobito ću se zadržati na onima koji pružaju arheologija,lingvistika i historija o kojima se veoma malo ili ništa ne zna. Morfološke stukture Kopane, Koritnik, Korita ne stoje u vezi sa leksemama kopati, korito/a. Ako se posmatra izoglosa javljanja oronimskih morfema kop-, kor-, kar- tar-//ter- (Kar-an-fil, Kar-an-ovac, Tar-a, Pelis-ter) vidi se da se javljaju u oblasti Balkana (šire i Mediterana), što upućuje na zaključak da su indoevropskog porijekla i da su ih ovdje ostavili Kelti i Iliri (Kelti su ovamo prodirali u IV i III vijeku prije n. e.). Dakle, to su planine visokih vrhova i bogatih pašnjaka.Može se pretpostaviti da su nazivi Bistrica, Studenic, Strumica, Prizren i sl. keltsko-ilirskog i gotskog porijekla. Morfološki elememti pri-zdrimon mogli su rezultirati u strukturu Prizren, što je osobiti hidronim koji označava naselje nastalo na lokalitetu pored vode (ovdje Bistrice i Drina//Drima). Hidronim Bistrica mogao bi rezultirati iz formanata bi + strimon iz najstarije antičke jezičke simbioze (ranoilirske, grčke, keltske). U ovom onomastičkom diskursu, može biti od značaja i diskusija o oronimu Gora, visokoj i prostranoj planinskoj oblasti na jugu Balkana. Ovaj morfološki lik vodi porijeklo od najstarijih vremena. U staroindijskom glasio je giri-h (brdo), u grčkom hora (brdo, planina), litavskom gire (šuma), češki gora (izgovara se hora; planina), albanski gur (kamen)... Svakako, etimon ovoga balkanskog oronima datira još iz prajezika, na šta upućuju njegove derivativne strukture i njihovi semantički sadržaji. Foneme g, h su bliske grlene fiziološke prirode. (Vidi: Stjepan Ivšić, Slovenska poredbena gramatika, Zagreb 1970, 13: Blaž Jurišić, Nacrt hrvatske slovnice, Zagreb 1944, 35). Za upornog etimologa može biti od posebnog značaja i analiza mnogih mitologema koje nalaizimo u mitovima nekih evropskih naroda. Svakako, te mitologeme, koje su i semantički bliske, imaju svoje porijeklo u indoevropskom prajeziku, a kasnije su se morfološki prekonstruisale u leksičke strukture u duhu evropskih lingvističkih sistema. Komparativna mitologija i lingvistika mogu dati indikativne rezultate. Za ovu tezu donosimo vrlo značajne argumente. U nordijskoj mitologiji vrhovni bog je Thor - pandan grčkim bogovima Zevsu i Hefestu. Kod Skandinavaca on je ''bog neba, kiše, groma i poljodjelstva. Kad Thor baci svoj čekić, poznat kao Mjollnir, on stvara gromove i munje''. Mitonema Thor i morfoločka sekvenca tor (u početnoj ili finalnoj poziciji) semantički upućuju na ''ono što je na vrhu, ono što je vrh'', a bogovi borave na vrhovima. ''Nordijski bogovi kao Thor i Odin štovani su u dijelovima Skandinavije sve do 12. stoljeća'' (v. Mitologija, Internet). Mitologema Odin može se komparirati sa Odrin, Drin//Drim, Drina, Ozdrim... Ove strukture svakako u svojem semantičkom polju sadrže i teonimske elemente, sem onih loji su oronimskog ili hidronimskog karaktera. Skandinavski mit o Thoru na Sjever su mogli prenijeti Kelti, Germani i neka druga plemena iz najstarije indoevropske zajednice. U diskursu ovih onomastičkih argumenata, pouzdano se može reći da su tračkog (gotsko-beskog) porijekla i neke topnimske jedinice, koje smo evidentirali u oblasti Sandžaka,naprimjer:Ostronoša je veći krševit predio u Gornjem Bihoru,između sela Godjeva,Šipovice i Korita.Ovo je uglavnom krsni predio,a na njemu je i rječica sa istim imenom (Ostronoša) kao i druga rječica Boroštica.Naziv ovog prostranog predjela,na kojem su i dobri pašnjaci,je najvjerovatnije gotskog porijekla,s obzirom da su Goti upadali i na ove sandžačke prostore i dalje prema jugu i zapadu. Orgost i Orešek (sela), Kuks (gradski naselje), Galaič (planina) – u alb. dijelu Gore; Orćuša i Skorobište (sela), Krakošta (staro naselje u Dragašu), Viljan (šuma), Barbula (planina) - u kosovskom dijelu Gore; Debar//Dibra (gradsko naselje), Radika (planina i rijeka) i Mavrovo (planinski predjeli) - u makedonskom dijelu Gore. Za ovu pretpostavku, motivisani smo diskusijom Ibrahima Pašića u Rukopisu ''Predslavenski korijeni Bošnjaka'', III, str. 85, u vezi sa sufiksom –ost, koji je gotskog porijekla. Morfološke i semantičke etimone ovih onomastičkih jedinica mogli su donijeti Besi i Goti u vrijeme preseljenja iz Trakije u ove visokogorske balkanske kreajeve (Vidi: I. Pašić, Tračko ime Bosna i Tračani u Bosni, rukopis). Do sada su poznati pravci besko-gotskih kretanja: jedan prema Centralnoj Bosni (oblast Visokog; moguće preko raške ilirske destinacije i pravcima Podunavlje i Posavina – preko zemalja Breuka i Desijata ) i drugi prema široj oblasti šarplaninskog geografskog sistema (moguće i iz Jugoistočne Trakije prema Prespi i Ohridu i rijekama Bijeli i Crni Drim, kao i prema Dibru i Kuksu). Onomastički i historijski argumenti potvrđuju da se bogumilska transverzala poklapa sa ovim besko-gotskim seobama. Ovim se, takođe, može potvrditi i mediteranska patarenska/katarska trnsverzala sve do Langdoka zapadno od Marseja u Francuskoj. Korzika je i danas specifičan etnički i vjerskokulturni region, sa puno ilirske tradicije, a u tom diskursu je i oblast Baski u Španiji. Bila bi zanimljiva komparativna elboracija etničkih struktura Besi i Baski. U ovom diskursu je i Pašićeva diskusija o tračkom naselju na Dojranu, te da bi to ''značilo da se prvobitna domovina Basanisa nalazila uz Dojransko jezero – odakle su preseljeni na tle današnje Bosne'', što je u primarnoj vezi s njihovom šizmatičkom vjerom. Na str. 42. ove nove knjige Pašić kaže: ''Hipoteza o imenu Bosna nastalom od tračkog imena Besi historijski je utemeljena ali lingvistički neodrživa. Najstariji pisani oblik imena zemlje Bosne je Bosona, što je daleko od etnonima Besi. Na sljedećoj, 43. str., Pašić navodi mišljenja šestorice historičara i hroničara, i kaže: ''... smatrali su da je zemlja i rijeka Bosna dobila ime od imena naroda, i to je tačno''. Ovo svoje mišljenje, poslije niza historijskih i onomastičkih analiza i elaboracija, Pašić je sažeo u naslovu ''Ime Bosna nastalo je od imena tračkog plemena Basanisa (Basanisai).

U subotnjem izdanju Dnevnog avaza tacnije u politickom prilogu "Sedmica" pisao je i akademik prof. dr. Ibrahim Pasic.Objasnjavajuci nam sta je to onomastika i koje su njene vrijednosti kao nauke,Pasic se dotakao Srebrenice i njene okoline u okviru svojeg istrazivanja.
Tako kaze da samo "ime Srebrenica ima jos tri naziva koji nisu slavenski" te dodaje kako "povijesna toponimija Srebrenice predstavlja jedinstven onomasticki primjer kojem u Europi nema paralele a vjerovatno i u svijetu".

Srebrenica je najpoznatiji bosanski rudnik a najstarije stanovnistvo koje je eksploatisalo zlato i srebro na tom prostoru su Iliri.U duhu svog jezika Iliri su rudnik nazvali Domavia.Poslije njih dolaze Rimljani pa ga nazivaju Argentaria (lat.argentum-srebro) sto se u duhu bosanskog jezika prevodi kao Srebrenica.

"U kasnoj antici na historijsku pozornicu Bosne uveliko nastupaju arijanski Goti".Od svih barbarskih naroda za Gote se opcenito smatra da su bili najmanje barbarski.Gote karakteriozira vjerska tolerancija arijanaca i katolika  koja je posebno izrazena kroz arijanskogotske-katolicke bazilike koje su cesto bile pod jednim krovom.Goti su se cesto zanimali za rude jer gotski vladar Teoderih pocetkom 6 vjeka angazuje komesa Simona da po Bosni trazi rude.Kako se naziv Argentaria ukorijenio i poslije dolaska Gota onda ga oni i nisu mijenjali vec su ga samo preveli na gotski.Argentaria se tako prevodila kao Faihu sto je danasnje selo  sa jedinstvenim nazivom-Fojhar.Naime,na gotskom jeziku faihu  znaci srebro odnosno novac.

"Srebrenicki Fojhar u imenickoj bastini BiH ima prvorazredan znacaj jer to otkrice,neosporno gotskog naziva za Srebrenicu,je vece i od Jiricekovog  koji je otkrio da je Onogost gotski naziv za danasnji Niksic".

"Srebrenickim Fojharom se trebaju ponositi kako Bosnjaci tako i Svedjani,Austrijanci i Nijemci koji su najveci etnicki bastinici starih Gota". Zbog toga je nuzno predloziti da se izgradi etno-selo  sa gotskim obijezjima a za njegovu izgradju se treba obratiti Svedjanima,Austrijancima i Nijemcima tj. pretecama nekadasnjih Gota, tim prije sto su u srebrenickom genocidu stradali njihovi bosanski potomci.

U bosanskim srednjevjekovnim spomenicama i rudarskim zakonima koji su vazili za Srebrenicu ,Urbora je dohodak bosanskog vladara koji se ubirao iz tek izvadjene rude."
Sama rijec je nastala od gotskog ur-zlato i baur-rodjen.Nema nikakve sumnje,taj dohodak je prvobitno u ime ostrogotskog valdara u Srebrenici prikupljan u Fojharu".

Takodjer mnoge druge rijeci iz srednjevjekovne bosanske i srebrenicke  terminologije kao sto su platna/blatna i muloh te stonorm,istovjetnog su gotskog porijekla.

Pored Gota su u Srebrenicu doseljavani i Sasi.Samo selo Sase  je imenovano po saskim rudarima kod Srebrenice.Seoski zaselak Spat je takodjer germanski naziv sto znaci cijepljiv kamen a brdo kvarac  se prepoznaje od germanske rijeci Quaraz.

Ono cega se Pasic nije dotakao je stanovnistvo sela Fojhar i Sase pa cu i to spomenuti.Fojhar je popisom iz 1991 godine bio 100% Bosnjacki dok su u Sasama zivjeli takodjer vecinom Bosnjaci-muslimani (oko805)

Zanimljivo je još istaći da su brojna istraživanja dokazala da se DNK većine Bošnjaka razlikuje od njihovih susjeda Srba i Hrvata. Prema svjetskoj organizaciji IGENEA, koja je napravila DNK analize za sve države, ovako izgleda porijeklo naroda Bosni i Hercegovine:








Iliri 40%
Teutonci 20%
Kelti 15%
Sloveni 15%
Huni 6%
Tračani 4%

Dakle,ovdje se nema sta dalje dodati.Ovi rezultati su samo potvrda dugogodisnjeg mukotrpnog istrazivanja Ibrahima Pasica i mislim da je dosao kraj onima koji su mu do sad podmetali noge.Vise od jednog vjeka laganja,falsificiranja,krivotvorenja od strane panslavisticke historiografije i ipak smo dosli do stvarnih korijena naseg naroda i do onoga sto su pojedini (medju kojima sam i ja )naslucivali.

Dvije slike iz galerije pokazuju postotak plavookih i plavokosih stanovnika u Europi.Kao sto vidimo Bosnjaci su uz Skandinavske narode na vrhu te liste.

Orbini su svom djelu "Il regno degli Slavi" pise da je poslije smrti bana Kulina,madjarski kralj u Bosnu poslao s vojskom jednog od svojih barona koji se zvao Cotromano Tedesco(Kotroman Nijemac).Osoba koja je dosla u Bosnu kod J.Rastica se navodi kao Cotromano Gotto.Nasavsi zemlju bez gospodara,on je lako osvojio radi cega ga je kralj,za nagradu,postavio banom te zemlje.Otada,potomci Kotormana vladaju stalno Bosnom.
V.Klaic pise da je Kotroman bio njemacki vitez kojeg je Bosni nametnuo ugarski kralj Bela,savladavsi otpor Bosnjaka pod vodtvom bana Mateja.
Ovu pricu je inace,prvi plasirao LJ.Thalloczy pripisujuci joj karakter legende.

Legende pripadaju mitskoj proslosti i po samoj definiciji njihovi sadrzaji u historiji su nepouzdani i upitni.Iz tog razloga,onom djelu bosanske povijesti koja ima posve izvjesne osnove zasnovane na historijskim izvorima i koja se nije uklapala u austrougarsku nacionalnu ideologiju,nastojao se dati karakter legendi.U tome je narocito prednjacio LJ.Thalloczy-madjarski historicar.Rijec je o tipicno rezimskom historicaru koji je intrgralno bosnjastvo uzdigao na nivo nacionalne austrougarske ideologije.Od historicara Thalloczy-jevog kova,koji u dolini rijeke Bosne jedini vidi naseljavanje slavenskih plemena,koja prije i poslije niko nije vidio,nije se moglo ocekivati da proturijeci nacionalnoj politici svoje drzave i da u bosansko srednjevjekovlje involvira vladara gotskog porijekla.Zaslugom Thalloczy-ja u juznoslavenskoj historiografiji je zazivjela "Legenda o Kotromanu".
Ipak,cijelu pricu o Kotromanu Gotu Thalloczy nije uvazio ali nije ni odbacio tako sto je svemu dao karakter legende.
Da se ne radi ni o kakvoj legendi o porijeklu Kotromanica vec o posve izvjesnoj geneaologiji koja iza sebe ima brojne pisane izvore na svoj nacin potvrdjuju izvori iz Dubrovackog arhiva koje je pronasao i koristio V.Corovic.

Thalloczy je smatrao da legenda ne sadrzi autenticne zabiljeske te da je njen autor neki humanisticki etimolog ili sam Orbini.To Thalloczy-jevo misljenje je odmah osporio Corovic pisanim dubrovackim izvorom u kojem pise da je "Kotroman bio rodom ili porijeklom Got"!
U toj dubrovackoj poslanici Bosni pise kako prijateljstvo izmedju njihove republike i valdarske bosanske dinastije "traje jos od vremena Kotromana Gota".!
Izvor iz 1432 godine kaze da je predak bosanskog kralja Tvrtka II bio Kotroman Got!Taj izvor nije usamljen i ne dopunjuje ga samo Orbini vec ga potvrdjuje i vrlo snazna interferencija gotskih etnickih elemenata u Milama i Visokom te Crkvi Bosanskoj i svim njenim vaznijim mjestima.

Nesumnjivo je,a s tim se slaze Corovic,da potomci bosanskih banova imaju vise linija.Ustvari,radi se o opcoj narodnoj i vladarskoj ilirsko-gotskoj simbiozi ciji su pocetci zaceti u kasnoj antici.
Kotroman Got je pripadnik gotske vladarske loze.
Kulin ban je pripadnik ilirske vladarske loze.
Da je ilirsko-gotsko etnicko prozimanje prisutno u vremenu bana Borica pokazuju i imena njegovih unuka koja su najvejrovatnije gotskog porijekla.
Bitno je i istaci da je 1355 godine ime potvrdjeno u onomastickom kontekstu u kojem je otac nekog Kotromana koji se zove Goimir,sto je opet ime gotskog porijekla!

Uvidom u noviju historiografiju u kojoj se tretira "Legenda o Kotromanu" stice se dojam da se preko tog problema prelazilo olako i neozbiljno:
-od cetrdesetih godina XIX vjeka,BiH je usla u velikodrzavne planove Srbije I Hrvatske.U takvoj njihovoj politici se bosanska vladarska dinastija svojatala kao srpska ili hrvatska tako da za bilo kakve gotske etnicke korijene u bosanskoj vladarskoj dinastiji nije bilo mjesta.
-tome su na svoj nacin doprinijeli dogadjaji iz I i II svjetskog rata i uloge Germana (Nijemaca) u njima.Vec u prvoj Jugoslaviji a pogotovo u komunistickoj,njemacka povijest nije bila dobrodosla i prema njoj je zauziman neprijateljski stav.
Tako je problem kao sto je porijeklo Kotromanica marginaliziran i ostavljan po strani.

Historijski izvori o gotskom porijeklu Kotromanica se ne smiju nikada odbaciti tim prije sto se na srednjebosanskom tlu,gdje je bio vladarski centar dinastije,otkrivaju brojni drugi etnicki elementi gotskog porijekla!

S obzirom na etimologiju imena Kotroman,koja otkriva dva etnicka elementa:Kotro-ilirski i Man-gotski onda je vjerovatno da se radi o hibridnom imenu sto je posljedica vec poznate ilirsko-g9otske simbioze.Od posebnog su znacaja izvori koji se odnose na ovo ime i koji otkrivaju musku gotsku lozu u srednjevjekovnoj bosanskoj vladarskoj dinastiji.

U svojoj prvoj knjizi  "Predslavenski korijeni Bosnjaka",Ibrahim Pasic je uz Ilire,kao glavne stanovnike,spomenuo i Gote.U posebnom poglavlju o Gotima,Pasic navodi citav niz gotskih sela smjestenih na Glasincu od kojih je najvece Godomilje.
Detaljnom analizom sadasnjih naziva tih sela i uz pomoc nekoliko disciplina,Pasic dolazi do njihovih izvornih naziva koji zasigurno pripadaju Gotima.
U medjuvremenu,ti gotski nazivi su romaniziranjem i slaveniziranjem(u zadnje vrijeme brutalnim falsifikatima,naslino slaveniziranje)dostigli modifikovanu formu pa su se u zadnjih stotinu godina po nekoliko puta mijenjali.Isti slucaj je sa ilirskom ostavstinom koja je pretrpjela iste krivotvorine.

Krajnji cilj te politizacije je srbiziranje sto je i islo preko slaveniziranja.
Historijska je cinjanica da na ovom prostoru Srbi ne postoje do XIX vjeka kada se naseljavaju iz Crne Gore i istocne Hercegovine.Isto tako,bastinici svih predanja i legendi kojase vuku iz ilirsko.gotskog perioda su Bosnjaci-muslimani a i dokazano je da je svaki starinacki rod danas pripada Bosnjacima-muslimanima.

Pored glasinackih gotskih sela kao sto su Godomilje,Konogovo i Gacice tu su i Godov do (udolina u glasinackom selu Brezje),Godova glavica (uzvisenje u selu Brezje).

Ostali krajevi u BiH su takodjer bili jako nastanjeni Gotima pa tako imamo selo Gacani kod Prijedora,Hrgud kod Stoca,Otolez kod Gacka kao i sam grad Gacko,zatim Hardomilje u Hercegovini (gdje su ostaci gotske bazilike),Gudinoge i Gudelji kod Foce,Gudeljevina kod Mostara itd.

Imena koja su se vukla kroz cijelo bosansko srednjevjekovlje kao sto su Radmilo,Radomil i Vukman upravo potjecu od Gota.Gotska onimija se sacuvala i u Praci,u prezimenu Gacka koji danas zive kod Gorazda.

Izvan Pasicevog pisanja ostaje interesantna teorija Mirsada Hadziahmetovica koji kaze da je ime Besim,koje danas nose Bosnjaci-muslimani,gotskog porijekla,tacnije naziv izveden iz naziva Besi-gotskog plemena od kojeg,po njemu,potjece cijeli bosnjacki rod.Pored toga Hadziahmetovic spominje tragove Gota u selu Tesevu kod Kaknja.

Opet,sto se tice prve Pasiceve knjige,iz mog ugla mi se cini da je sasvim izvjesno  da se njegovi navodi u 90% slucajeva ne mogu osporiti.